Dimetil Sülfoksit

Temel Özellikler

Cas Numarası (Dimetil Sülfoksit (DMSO)): 67-68-5

Molekül Formülü: C2H6OS

Molekül Ağırlığı: 78.14 g/mol

Yoğunluğu: 1.10 g/ml

Bu bileşikte kükürt atomu hem 2 metil grubuna hem de Oksijen atomuna bağlı durumdadır. Polar formda, Aprotik bir çözücüdür.

Organik yapıda, Polar bir kimyasal çözücüdür. Analjezik etkilidir. Analjezi ve anti-inflamasyonu kapsayan farmakolojik etkileri vardır.

Sülfinilbismetan adıyla ve pek çok ticari isimle tanınır.

Nasıl Elde Edilir?

Dimetil Sülfoksit (DMSO), kağıt üretiminin yan ürünü olarak elde edilebilir. Ancak ticari üretim, Dimetil Sülfür'ün oksidasyonuyla ya da Azot Dioksit ile oksidasyonuyla gerçekleştirilir.

Dimetil Sülfoksit (DMSO) Hangi Alanlarda Kullanılır?

• En dikkat çekici özelliği yüksek çözme kabiliyetidir. Bu sebeple nükleofilik sübstitüsyon (SN2) reaksiyonlarında, Polar ve Aprotik nitelikleri sayesinde çözücü görevi görür. Bunun yanında oksidasyon ve katalitik reaksiyonlarda yer alır.
• Özellikle doku ve organ dondurulması işlemlerinde Kriyoprotektan görevi üstlenir. Bu sırada hücre zarının dondurulma esnasında zarar görmesini en aza indirir.
• Deri yoluyla uygulanan ilaçların geçişini kolaylaştırmak amacıyla transdermal taşıyıcı olarak kullanılan bir maddedir.
• Spektroskopi ve Analitik uygulamalarda Nükleer Manyetik Rezonans çözeltisi işlevi görür. Bu etkiyi, hidrojen atomlarının döteryum ile değiştirilmiş olması sağlar.
• Poliakrilonitril ve Selüloz Asetat gibi polimerlerin çözülmesinde kullanılır. Malzeme bilimi alanında nanomalzeme sentezi yapılırken metallerin ya da organik ligandların çözülmesi için başvurulan bir çözücüdür.
• İlaç sektöründe Deri ve doku geçişini kolaylaştırıcı etkisi nedeniyle topikal ilaç formülasyonlarında penetrasyon artırıcı madde olarak kullanımı yaygınlaşmaktadır.
• Hücre kültürü ve biyolojik model sistemlerinde, hücre ve dokularda düşük konsantrasyonlarda kullanıldığında metabolik değişimleri indükleyebildiği saptanmıştır.
• Hidrojel ve doku mühendisliği alanında DMSO; bu yapıların polimer ağ yapılarını, gözenek boyutlarını ve mekanik özelliklerini değiştirdiği için tercih edilmektedir.
• Boya ve vernikler polimer yapılı olduğundan çözülmeleri kimi zaman güçtür. Bu tarz polimer zincirlerinin çözülmesi için DMSO zincirlerin arasına girerek onları zayıflatır. Böylece boya yüzeyden kolayca ayrılır.
• Petrol ve Gaz endüstrisinde gazın ve petrolün içinde polar bileşikler bulunur. Daha temiz yakıt elde edebilmek için bu istenmeyen polar bileşiklere karşı seçici çözücü ekstraksiyon sistemi görevi görür.
• Elektronik üretiminde özellikle fotoresist temizliğinde ve hassas yüzeylerin temizlenmesinde kullanılır. Fotoresist temizliğinde Dimetil Sülfoksit (DMSO) kullanımı yüksek saflıkta üretim sağlar, en ince kalıntıları bile çözer, ayrıca yüzeylere zarar vermez.

Sağlık Açısından Riskli midir?

Toksisitesi düşük olsa da kontrolsüz ya da hatalı kullanımı bazı riskler doğurabilir. Biyolojik olarak parçalanabilir ve vücutta kükürt metabolitlerine dönüşür.

Cilde temas ettiğinde yanma, kızarıklık ve kaşıntı meydana gelir. Buharının solunması Baş ağrısı ve mide bulantısına yol açabilir. Bu nedenle Dimetil Sülfoksit ile çalışırken uygun kişisel koruyucu donanımlar kullanılmalıdır.

Nasıl Saklanmalıdır?

Serin ve havalandırması iyi olan bir alanda, 15-25 °C aralığında saklanmalıdır. Uzun süreli depolama planlanıyorsa 4 °C'de tutulmalıdır. Ambalaj olarak cam şişe ya da yüksek kaliteli (HDPE) plastik ambalajlar seçilmelidir.

Higroskopik özellikte olduğundan havadaki nemi kolayca çeker. Bu sebeple ambalajın ağzı sıkıca kapalı tutulmalıdır. Doğrudan Güneş görmeyen ambalajlarda depolanmalıdır.

Çözünürlük Davranışı

DMSO suda iyi çözünen ve suyla karışabilen bir bileşiktir. Etil Alkolün, Asetonun, Karbon Tetraklorürün ve Etil Asetatın içinde çözünür. Bazı yağların içinde de çözünebilir.

Fiyatını Belirleyen Etkenler

Dimetil Sülfoksit (DMSO) fiyatı, DMSO üretiminde kullanılan kimyasalların fiyatlarına doğrudan bağlıdır. Dimetil Sülfür ve Azot Dioksit pahalandıkça DMSO satış fiyatı yükselir.

Dimetil Sülfoksit satış fiyatı, bu kimyasalın distribütörlüğünü yapan firmaların stok durumuna göre değişir. Distribütörlerin stokları azaldığında bu kimyasalın fiyatı yükselir.