Bakır Sülfat Pentahidrat

Temel Bilgiler

CAS Numarası (Bakır Sülfat (Copper Sulphate)): 7758-99-5

Molekül Formülü: CuSO₄.5H₂O

Molekül Ağırlığı: 249.69 g/mol

Yoğunluğu: 2,284 g/cm³

Yapısında 5 Molekül su bulunduran Bakır (II) Sülfattır. Tadı metalik olup mide bulandırıcıdır. Hem bir Metal Sülfat hem de bir hidrattır. Halk arasında Vitriol ya da Bluestone isimleriyle de anılır.

Bakır elementinin en çok karşılaşılan Sülfat tuzlarındandır. İnorganik yapıda bir bileşiktir. Göztaşı adıyla da bilinir. Isıtıldığında suyunu bırakarak susuz forma geçer.

Üretiminde Hangi Kimyasallar Kullanılır?

Bakır Sülfat (Copper Sulphate), Bakır metalinin veya Hurda bakırın Sülfürik Asit ile verdiği reaksiyon sonucunda üretilir. Endüstriyel ölçekte Bakır Karbonat ham madde olarak tercih edilmez. Uygulamada genellikle Asit ile Liç ve Oksidatif çözündürme yöntemine başvurulur.

Bu amaçla Hurda bakır, Elektroliz atıkları ve düşük tenorlu Bakır malzemeler değerlendirilir. Zambiya, Demokratik Kongo ve Çin gibi ülkelerde düşük tenorlu oksit cevherlerinden Sülfürik Asit yardımıyla doğrudan Bakır Sülfat üretilmektedir. Yani rantable olan 2 yöntem vardır: Hurda Bakır metalinin Oksidatif asit ile çözündürülmesi; diğeri de Bakır Oksit'in Sülfürik Asit ile Liç edilmesi.

Bakır Sülfat (Copper Sulphate) Hangi Alanlarda Kullanılır?

• Tarım sektöründe Üzüm, Zeytin, Domates ve turunçgil yetiştiriciliğinde mildiyo, yanıklık, antraganoz ve kabuk hastalıkları görülür. Bu hastalıklara karşı, Bakır Sülfat ile Sönmüş Kireç (Ca(OH)₂) karışımından hazırlanan Bordo Bulamacı kullanılabilir. Bitki yüzeyine uygulandığında oluşan Bakır Hidroksit (Cu(OH)₂ yavaş salınımlı Bakır iyonu verir.
• Tarım sektöründe fungusit görevi görür. Fungusit amacıyla kullanılan diğer formları Cu₂(OH)₃Cl (Bakır Oksiklorür) ya da Cu₂O (Bakır Oksit) tir. Bu bileşikler bitkide daha az fitotoksisite oluşturur ve bitkiye verilen zarar azalır.
• Mantarın hücre enzimlerini inhibe ederek olsidatif hasar meydana getirir; böylece sporların çimlenmesi engellenir. Yüzeyde etki gösteren Profilaktik bir koruyucudur.
• Ahşap endüstrisinde önem taşır: Ahşabın doğal yapısında Selüloz, Hemiselüloz ve lignin bulunur. Nemli ortamda bu maddeler Mantar, Küf ve Bakteriler için oldukça iyi bir besin kaynağıdır. Bu alanda kullanılan ve suya dayanıklı olduğu belirtilen Fenol-Formaldehit, Melamin-Formaldehit, Poliüretan ve Üre-formaldehit bazlı yapıştırıcılar mikrobiyal kontaminasyona karşı dirençli değildir. Bu nedenle CuSO₄ Antifungal katkı maddesi olarak kullanılır.
• Elektro kaplamada asitli Bakır banyolarının ana bileşenidir. Bu proseste elektroliz yoluyla malzemenin yüzeyine Bakır kaplanır. Böylece Korozyon direnci ile elektriksel iletkenlik sağlanır, Nikel ve Krom kaplamalarda ara katman oluşturulur. Bakır iyonu kaynağı olarak önemli bir bileşiktir.
• PCB Baskı devre kartlarının Bakır kaplama işleminde kullanılır. Makine parçalarında korozyon direncini ve lehimleme çalışmalarının etkinliğini yükseltir.
• Petrol rafinasyonunda yalıtkan merkaptan ile korozyon testlerinde analitik reaktif işlevi görür. Gaz arıtmada H₂S gidermek amacıyla kullanılır.
• Petrol rafinasyonunda Katalizör kaynağı olarak değerlendirilir. Cu-Zn, Cu-Cr ve Cu-Mo sistemlerinin hazırlanmasında kullanılır.

Depolama Nasıl Yapılmalıdır?

Güneş ışığının doğrudan ulaşmadığı, nem almayan alanlarda saklanmalıdır. Hidroskopik bir madde olduğundan su çekebilir ya da su salabilir. Bu da topaklaşmaya neden olabilir. Hızlı tüketilmeyecek bir madde ise topaklanmanın önüne geçmek için nemden korunmalıdır. 5-30 °C sıcaklıkta depolanabilir.

Sağlık Açısından Zararlı mıdır?

Sağlığa zararlı bir maddedir. Bu kimyasal maddeyle çalışmaya başlamadan önce uzman kişi veya kurumlardan destek alınmalıdır. Çıplak elle temastan ve dumanının solunmasından kaçınılmalıdır. Ulusal ve uluslararası normların verdiği izinler çerçevesinde kullanılmalıdır.

Çözünürlük Davranışı Nasıldır?

Bakır Sülfat su içinde iyi çözünen bir bileşiktir. Sıcaklık yükseldikçe çözünürlüğü de artar. Etil Alkol ve Metil Alkol içinde düşük çözünürlük gösterir.

Fiyatını Belirleyen Etkenler Nelerdir?

Bakır Sülfat (Copper Sulphate) fiyatı, üretiminde kullanılan kimyasalların maliyetiyle doğrudan bağlantılıdır. Ana ham madde olan Bakır pahalılaştıkça bu kimyasalın fiyatı yükselecektir. Sülfürik Asit fiyatları bu kimyasalın fiyatı üzerinde çok yüksek bir etki yaratmasa da satış fiyatını etkiler.

Bakır fiyatları arttığında, Bakır Sülfat üreten firmalar da ürünlerinin fiyatını yukarı çekecektir. Ayrıca satış fiyatları kullanım alanlarıyla da ilişkilidir. Kullanım alanları çoğaldıkça bu kimyasalın fiyatı artacaktır.